Ulga na leki: czy jest limitowana? Odlicz nadwyżkę ponad 100 zł!

Wydatki na leki to dla wielu osób znacząca pozycja w domowym budżecie, szczególnie dla tych zmagających się z przewlekłymi chorobami. Na szczęście polski system podatkowy przewiduje możliwość odliczenia części tych kosztów w ramach ulgi rehabilitacyjnej. W tym artykule, jako Nikodem Cieślak, ekspert w dziedzinie rozliczeń, wyjaśnię Ci krok po kroku zasady korzystania z ulgi na leki, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii limitów. Dzięki temu unikniesz typowych błędów i w pełni wykorzystasz przysługujące Ci prawo do obniżenia podatku.

Przeczytaj również: Leczenie niedoczynności tarczycy: Jak brać leki na 100%?

Ulga na leki: czy Twoje wydatki obniżą podatek?

Z ulgi na leki mogą skorzystać przede wszystkim osoby, które posiadają orzeczenie o jednym z trzech stopni niepełnosprawności. To one są bezpośrednio uprawnione do odliczenia wydatków. Co ważne, ulga ta przysługuje również podatnikom, którzy mają na utrzymaniu taką osobę niepełnosprawną, na przykład dziecko, współmałżonka, rodzica czy dziadka, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów dochodowych osoby utrzymywanej.

Warto od razu zaznaczyć, że ulga na leki nie jest samodzielną ulgą, lecz stanowi część szerszej ulgi rehabilitacyjnej. To właśnie w ramach przepisów regulujących ulgę rehabilitacyjną znajdziemy szczegółowe zasady dotyczące odliczania wydatków na leki. Z mojego doświadczenia wynika, że to kluczowa informacja, która pomaga zrozumieć kontekst prawny i uniknąć pomyłek.

Aby móc skorzystać z ulgi na leki, musisz spełnić kilka kluczowych warunków. Oto one:

• Posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności (lub utrzymywanie osoby z takim orzeczeniem).
• Konieczność stosowania określonych leków musi być stwierdzona przez lekarza specjalistę. Może to być konieczność stała lub czasowa. Bez takiego zaświadczenia, niestety, nie ma mowy o odliczeniu.
• Poniesienie wydatków na leki, które kwalifikują się do odliczenia (o czym szerzej opowiem w dalszej części artykułu).

Jak działa ulga na leki: zrozumieć limit 100 zł?

Jednym z najczęściej zadawanych pytań dotyczących ulgi na leki jest to o limit. Muszę to podkreślić z całą stanowczością: ulga na leki nie ma rocznego limitu kwotowego. To bardzo dobra wiadomość dla osób ponoszących wysokie koszty leczenia. Jednakże istnieje bardzo ważny limit miesięczny, który dotyczy sposobu obliczania kwoty podlegającej odliczeniu. Odliczeniu podlega wyłącznie nadwyżka wydatków na leki ponad 100 zł w danym miesiącu. Suma tych miesięcznych nadwyżek z całego roku stanowi łączną kwotę ulgi, którą możesz odliczyć od dochodu.

Aby lepiej to zrozumieć, przyjrzyjmy się kilku praktycznym przykładom:

• Styczeń: Twoje wydatki na leki wyniosły 350 zł. Odliczasz nadwyżkę, czyli 350 zł - 100 zł = 250 zł.
• Luty: Wydałeś na leki 80 zł. Ponieważ kwota ta jest niższa niż 100 zł, nie odliczasz nic w tym miesiącu.
• Marzec: Zakupy leków kosztowały Cię 180 zł. Odliczeniu podlega 180 zł - 100 zł = 80 zł.
• Kwiecień: Wydałeś 120 zł. Odliczasz 120 zł - 100 zł = 20 zł.

Łączna kwota, którą odliczysz za te cztery miesiące, to suma miesięcznych nadwyżek: 250 zł (styczeń) + 0 zł (luty) + 80 zł (marzec) + 20 zł (kwiecień) = 350 zł. Jak widać, mechanizm jest prosty, ale wymaga pilnowania miesięcznych wydatków.

Często pojawia się pytanie, czy niewykorzystana kwota z jednego miesiąca, na przykład jeśli wydałem 80 zł i nic nie odliczyłem, przechodzi na kolejny miesiąc. Niestety, muszę rozwiać te nadzieje nie, niewykorzystana kwota nie przechodzi na kolejny miesiąc. Każdy miesiąc jest rozliczany osobno, a limit 100 zł jest resetowany.

Nie każdy wydatek w aptece się liczy: co można odliczyć?

To bardzo ważny punkt, który często bywa źródłem nieporozumień. Do ulgi na leki kwalifikują się wyłącznie produkty, które w rozumieniu przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne są uznawane za "leki". Oznacza to, że muszą to być produkty, dla których wydano pozwolenie na dopuszczenie do obrotu. Mówiąc prościej, są to preparaty, które mają status produktu leczniczego i są przeznaczone do leczenia, zapobiegania chorobom lub modyfikowania funkcji fizjologicznych organizmu.

Z mojego doświadczenia wynika, że wielu podatników myli leki z innymi produktami dostępnymi w aptekach. Pamiętaj, że do ulgi nie można odliczyć następujących produktów, nawet jeśli są kupowane w aptece i są ważne dla Twojego zdrowia:

• Suplementy diety: Są to produkty spożywcze, a nie lecznicze.
• Odżywki i witaminy: Chyba że lekarz specjalista wyraźnie zalecił konkretny preparat witaminowy jako część terapii i jest on traktowany jako lek. To jednak rzadkie przypadki.
• Wyroby medyczne: Takie jak pieluchomajtki, cewniki, sprzęt stomijny, glukometry, ciśnieniomierze, wózki inwalidzkie czy aparaty słuchowe. Te wydatki mogą być odliczane w ramach ulgi rehabilitacyjnej, ale w innych kategoriach (np. na sprzęt rehabilitacyjny), nie jako "leki".
• Kosmetyki: Bez względu na ich przeznaczenie (np. dermokosmetyki).

Kluczowe dla odliczenia jest zaświadczenie od lekarza specjalisty. To on, jako autorytet medyczny, musi potwierdzić, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki. Zaświadczenie to jest niezbędne, ponieważ to lekarz specjalista najlepiej ocenia stan zdrowia pacjenta i konieczność przyjmowania konkretnych preparatów. Bez takiego dokumentu urząd skarbowy może zakwestionować Twoje odliczenie. Pamiętaj, że zaświadczenie to powinno jasno wskazywać, że stosowanie leków jest stałe lub czasowe.

Dokumentacja to podstawa: jak prawidłowo zbierać dowody?

W kwestii dokumentacji, muszę być bardzo precyzyjny: zwykły paragon fiskalny z apteki nie wystarczy. Aby móc odliczyć wydatki na leki, musisz posiadać dokumenty potwierdzające ich poniesienie, które zawierają konkretne dane. Mowa tu o fakturach imiennych lub innych dokumentach, które jasno wskazują dane kupującego (Twoje lub osoby, na którą ponosisz wydatki), dane sprzedającego (apteki), rodzaj zakupionego leku oraz kwotę zapłaty. Zawsze proś o fakturę imienną przy zakupie leków, które planujesz odliczyć to najbezpieczniejsza i najłatwiejsza forma dokumentacji.

Zgodnie z ogólnymi zasadami przechowywania dokumentacji podatkowej, dokumenty potwierdzające wydatki na leki należy przechowywać przez 5 lat od końca roku podatkowego, w którym złożyłeś zeznanie. Oznacza to, że jeśli rozliczasz PIT za rok 2023 w 2024 roku, dokumenty musisz przechowywać do końca 2029 roku. To bardzo ważne w przypadku ewentualnej kontroli skarbowej, która może nastąpić nawet po kilku latach.

Wspomniane wcześniej zaświadczenie od lekarza specjalisty również stanowi kluczowy element dokumentacji. Aby było ono wiarygodne dla urzędu, powinno zawierać potwierdzenie konieczności stałego lub czasowego stosowania określonych leków. Najlepiej, aby było wystawione na papierze firmowym lekarza lub placówki medycznej, z pieczęcią i podpisem. Nie musisz dołączać go do zeznania PIT, ale musisz je posiadać i przedstawić na żądanie organu podatkowego.

Jak krok po kroku uwzględnić ulgę w zeznaniu PIT?

Ulga na leki jest rozliczana w rocznym zeznaniu podatkowym. Najczęściej dotyczy to osób składających formularze PIT-37 (dla pracowników, emerytów) lub PIT-36 (dla osób prowadzących działalność gospodarczą lub uzyskujących inne dochody). Ważne jest, abyś wybrał odpowiedni formularz, zgodny z Twoją sytuacją podatkową.

Sama ulga na leki, jako część ulgi rehabilitacyjnej, rozliczana jest w załączniku PIT/O. To właśnie w tym załączniku musisz wpisać łączną kwotę odliczenia, czyli sumę miesięcznych nadwyżek wydatków na leki ponad 100 zł z całego roku. Zazwyczaj jest to pozycja przeznaczona na "wydatki na cele rehabilitacyjne". Pamiętaj, aby dokładnie zsumować wszystkie kwoty i wpisać je w odpowiednie pole.

Z mojego doświadczenia wiem, że przy odliczaniu ulgi na leki często pojawiają się te same błędy. Oto najczęstsze z nich i wskazówki, jak ich unikać:

• Odliczanie suplementów diety lub wyrobów medycznych zamiast leków: Zawsze sprawdzaj status produktu. Jeśli nie jest to lek w rozumieniu Prawa farmaceutycznego, nie możesz go odliczyć.
• Brak faktur imiennych: Zwykłe paragony nie są wystarczającym dowodem. Zawsze proś o fakturę imienną, na której będą Twoje dane.
• Brak zaświadczenia lekarskiego: To dokument potwierdzający konieczność stosowania leków. Bez niego, nawet z fakturami, ulga może zostać zakwestionowana.
• Błędne rozumienie limitu 100 zł: Pamiętaj, że odliczasz tylko nadwyżkę ponad 100 zł miesięcznie, a nie całą kwotę wydatków. Nie sumuj też niewykorzystanych kwot z miesiąca na miesiąc.
• Nieprawidłowe przechowywanie dokumentacji: Przechowuj faktury i zaświadczenie lekarskie przez 5 lat. To zabezpieczenie na wypadek kontroli.

Ulga na leki dla opiekuna: kiedy odliczysz wydatki na bliską osobę?

Warto pamiętać, że ulga na leki nie jest zarezerwowana wyłącznie dla samych osób niepełnosprawnych. Przysługuje ona również podatnikom, którzy mają na utrzymaniu osoby z niepełnosprawnością. Może to być współmałżonek, dzieci (własne i przysposobione), rodzice, teściowie, rodzeństwo, wnuki, czy też pasierbowie. Kluczowe jest, aby dochody osoby niepełnosprawnej utrzymywanej przez podatnika nie przekroczyły w danym roku podatkowym kwoty dwunastokrotności renty socjalnej. To ważny warunek, który należy sprawdzić przed odliczeniem.

Zasady dokumentowania wydatków na leki ponoszonych na rzecz osoby z niepełnosprawnością, którą masz na utrzymaniu, są identyczne jak w przypadku odliczeń dla siebie. Oznacza to, że musisz posiadać faktury imienne wystawione na Twoje nazwisko lub na nazwisko osoby niepełnosprawnej, zawierające wszystkie niezbędne dane. Ponadto, tak samo jak w przypadku odliczeń osobistych, niezbędne jest zaświadczenie od lekarza specjalisty potwierdzające konieczność stosowania określonych leków przez osobę, na którą ponosisz wydatki. Warto zadbać o to, aby na fakturach było wyraźnie zaznaczone, że to Ty jesteś płatnikiem, nawet jeśli leki są dla innej osoby.